Weekendtrip naar het noorden: Bolgatanga en Paga.
Onze organisatie, CID Ghana, had dit weekend voor alle vrijwilligers een uitstapje gepland naar het noorden. Met z’n twaalven kropen we een busje in, klaar om de hoofdweg die Tamale met de meest noordelijke stad Bolgatanga verbindt, helemaal af te rijden.
De drukke stad werd ingeruild voor een uitzicht dat ons twee uur lang kon bekoren: eindeloze groene weiden en rijstvelden, baobab-bomen, met als achtergronddecor: de indrukwekkende Tongo-hills…

Onze zaterdag werd ingevuld met de typische bezienswaardigheden: plekken waar je moet zijn geweest als je Ghana doorkruist. Typische toeristenfoto’s waren dan ook het gevolg. De verschillende bijzondere ervaringen stapelden zich op. Om te beginnen kan ik vanaf nu zeggen dat ik weet hoe het aanvoelt een krokodil aan te raken! Een unieke, spannende ervaring! Ook bezochten we het niemandsland dat Ghana van zijn noorderbuur Burkina Faso scheidt. Om het toeristisch tripje helemaal compleet te maken, bezochten we een voormalig slavenkamp, helemaal opgebouwd door de natuur: stenen grotten, uitzichtposten, strafkeien,… Een fantastisch staaltje noord-Ghanese natuur, dat een aangrijpend verleden vertelt. Ieder van ons was onder de indruk. We ervoeren namelijk zelf de hitte en de droogte, wat het ons niet moeilijk maakte ons in te leven in het harde bestaan van deze slaven.
We sloten deze dag, gevuld met emoties van verbazing, ontroering, uitdaging af met een bord heerlijke rijst. Als toetje bezochten we een plaatselijke bar. Rond middernacht zochten we ons bed op, vergezeld van vele salamanders in onze kamer! Lang leve het muggennet…

Op zondag genoten we van een ontbijt op de plaatselijke markt: een broodje met ei werd voor elk van ons in een mum van tijd klaargestoomd. Een ontbijt, met liefde bereid en met de glimlach geserveerd, een schitterend begin van deze alweer broeihete dag. Bolgatanga zou bekend staan om zijn lederwaren en rieten manden. Deze laatste waren in overvloed aanwezig: hele magazijnen vol schitterende handgemaakte rieten werken. Ze moesten schijnbaar het gebrek aan lederwaren compenseren, want er was niet veel meer leer te zien dan in Tamale.
Na het beoefenen van de kunst in het afdingen op de markt, kropen we opnieuw onze bus in, niet wetende welke ongerepte, adembenemende natuur we tegemoet zouden rijden.
Schitterende heuvels doken op aan beide kanten van ons busje. Een gids leidde ons via verschillende grotten met een uniek verhaal, naar de top, waar we een heilige grot bezochten. Ezels, kippen, parelhoenen worden er geofferd ter ere van ‘the shrine’, een apart geloof in een godskracht. We werden ook naar het dichtstbijzijnde dorp geleid, waar men deels op de platte daken van de vierkante lemen huizen leeft. Opnieuw overviel me een verbaasd, benauwd gevoel. Het leven hier verschilt zo veel van datgene wat wij kennen. De armoede bezorgt je kippenvel, het contrast doet je meer dan eens slikken. Na al die armoede en primitieve levensstijlen gezien te hebben in en rond Tamale, blijft het me naar de keel grijpen. De tijd blijft schijnbaar stil staan. Zo onbegrijpelijk, totaal niet te vatten.

Deze trektocht door de rotsen betekende het einde van onze trip. Een geanimeerde rit naar huis in ons gehuurde busje, al kennismakend met de nieuwe vrijwilligers van CID Ghana, sloot het hele avontuur af. Ik had een ontzettend boeiend weekend achter de rug, dat me zo veel adrenaline had bezorgd! Nog maar eens besefte ik hoeveel gekke ervaringen ik hier in Ghana kan neerpennen in mijn dagboek. Ik maak zo veel intense avonturen mee, leer nieuwe mensen, plekken en nieuwe emoties kennen. Ik beleef de tijd van mijn leven in Ghana!!

Stage.
Naar aanleiding van de tussentijdse evaluatie schreef ik in een rapport neer hoe ik de eerste maand stage had ervaren. Dit verslag zou mijns inziens de communicatie vereenvoudigen, aangezien ik al een hele tijd het gevoel had gehad dat mijn stagebegeleidster nauwelijks oog had voor wat ik op de school deed, geen belang hechte aan mijn gedrag en tot dan toe niet had opengestaan voor een feedbackgesprek, open communicatie, of zelfs een non-verbale blijk van interesse toonde.

Dit rapport zou uiteindelijk het geschikte uitgangspunt betekenen voor een menselijk, vriendelijk gesprek, dat me veel inzicht zou geven in hoe de hele puzzel in elkaar zit.

Madam Yvonne nam een geïnteresseerde en vriendelijke houding aan. Ze verdiepte zich in mijn uitgewerkte observatie en analyse van de werkelijkheid zoals deze zich dagelijks voordoet in de Yumba Special School.

Voor elke kritische opmerking die ik had neergepend bleek een duidelijke verklaring te bestaan. Er werd me verteld dat de leerkrachten zelf enorm worstelen met de werking zoals deze nu is. Madam Yvonne brengt af en toe zelf materiaal mee van thuis, aangezien ze ook de nood voelt om met praktische materialen, visualisatie, concrete voorbeelden te werken.

De meeste zaken waarmee ik het moeilijk heb gehad de afgelopen maand, zijn te verklaren vanuit het verschil in cultuur. Ik maakte de fout het microniveau in de Yumba Special School te vergelijken met een school in onze contreien. Ergens valt dit volledig te verdedigen: ik heb slechts één kader, ik ben erin opgegroeid en heb het bestudeerd, ik toets wat ik zie en beleef steeds onvermijdelijk af aan dit kader. Toch maakte ik de fout nog steeds te weinig de ruimere context te betrekken en analyseren.
Zo vertelde Madam Yvonne me dat wat men in de school doet met de kinderen al heel veel is, wanneer ik aanhaalde dat ik het ongewoon vind dat de kinderen zo veel pauzes hebben, met andere woorden, zich te vaak zitten vervelen, en er zich onnodig veel wantoestanden voordoen als gevolg van deze verveling. Deze toestand is een gevolg van de thuissituatie van de kinderen: in bepaalde situaties wordt het kind genegeerd, en niet als volwaardig mens beschouwd. Het taboe leeft nog steeds dat deze kinderen vervloekt zijn. In andere situaties dan worden de kinderen overbeschermd, krijgen ze niet de kans zelf in actie te treden aangezien ze de tijd van de volwassene verspillen. De mate waarin men in de school met de kinderen aan de slag gaat, is al heel veel in vergelijking met wat de kinderen gewoon zijn aan activiteiten in de thuiscontext.
De bijzonder grote rol van de thuissituatie komt ook om de hoek kijken wanneer het onderwerp ‘straffen’ wordt aangehaald. Het kind werd opgevoed met als enige angst: de angst voor de zweepslagen van de stok. Andere vormen van dreigen, time-out,…missen compleet hun doel. Tot mijn grote ongenoegen merkte ik dit ook vaak toen ik voor de klas stond: je kan je gezag enkel laten gelden met een stok in je handen, hoe afschuwelijk ook.

Al deze culturele verschillen deden me nog maar eens inzien dat ik de werkelijkheid die zich voordoet op het microniveau van deze school moet plaatsen in het licht van de ruimere maatschappij. In België betekenen ambitie, vooruitgang, toekomst, educatie, ontwikkeling, kennis de basisingrediënten van onze informatiemaatschappij. Bij ons is opvoeding en educatie de basispijler van de vooruitgang, kern van de evolutie.
De dagdagelijkse cultuur in Ghana kent een geheel andere basis. Hier staat overleven centraal, roeien met de riemen die je hebt, survival of the fittest. Ghanezen dragen respect voor hun cultuur, hun wortels, hun achtergrond hoog in het vaandel. Om die reden doen zij alles op precies dezelfde manier als hun ouders en voorouders: koken, wassen, leren…In contrast met ons land kan je stellen dat niets meer hetzelfde is zoals onze ouders het deden: wassen, koken, leren. Alles evolueert aan een razendsnel tempo, wat onze economie ten goede komt.
Het blijkt dus van moeilijk te overschatten belang de realiteit vandaag te benaderen in het licht van deze ruimere context. Indien niet maak je onvermijdelijk zware fouten in het beoordelen van de werkelijkheid.